Ergen-Ebeveyn İlişkileri

Ergen-Ebeveyn İlişkileri
Ergenlik Döneminde anne-babanın dikkat etmesi gereken noktalar

 

Ergen-Ebeveyn İlişkileri

Ergenlikte önemli gelişimsel görevlerden biri özerklik duygusunun kazanılmasıdır. Özerklik duygusunu kazanma süreci ebeveynden ayrışma, kendini yönetme, özgüven, sosyal problemleri çözme, anne- baba ve toplum baskılarına direnç gösterme, siyasi ve ahlaki konularda akıl yürütme gibi bir takım bilişsel ve davranışsal değişimleri beraberinde getirir. Ergenlik döneminde birey, anne ve babadan ayrışarak bağımsız bir birey olduğunu ispat etmek ister. Bu dönemde bireyselleşmenin ilk işaretlerinden biri de ergenlerin anne-babalarını idealize etmekten vazgeçmeleridir. Ayrışma ve bireyselleşme sürecinin bir parçası da değersizleştirmedir. “Değersizleştirme” sürecinde ergen, ana-babadan duygusal olarak uzaklaşır.

Her dönemde olduğu gibi özerklik kazanımı döneminde de davranışsal açıdan bireysel farklılıkların olması olağandır, ancak genel olarak ayrışma ve bireyselleşmenin bir parçası olarak bu dönemde ebeveyn ve ergen arasındaki iletişim azalır. İçe kapanma ve yalnız kalma eğiliminde olan birey bu dönemde daha çok akranları ile vakit geçirmeyi ya da tek başına kalmayı tercih etmektedir.

O güne kadar sevgi ve destek kaynağı olan ailesiyle ayrışmaya giren ergenin içe dönme süreci bazı ailelerde kaygı ve üzüntü ile karşılanır. Kimi zaman bu içe dönme davranışları ve özerlik süreci aile içinde çatışmalara neden olur. Ergenlik döneminde ergenlerin özerklik kazanmak ve kimlik oluşturmak amacıyla daha fazla risk aldıkları bilinmektedir. Ergenlerin bu tür davranışları da ebeveynlerde kaygı duygusu yaratmaktadır. Ancak ergenlerin bu süreci sağlıklı bir şekilde tamamlayarak hayata katılmalarını sağlamak için özerklik gelişimin iyi anlaşılması ve iyi yönetilmesi gerekir. Anne-babaların bu ayrışma sürecini bir kopuş süreci değil, bir geçiş süreci olarak görmeleri önemlidir. Ayrışma süreci hem ergen hem de ebeveynler için sancılı bir süreç olsa da, uygun sosyal destek ile bireyleşmeyi başaran ergenler ruh sağlığı bakımından daha iyi bir düzeye ulaşırlar. Bu nedenle ebeveynlerin çocuklarıyla ilişkilerinin bir daha asla eskisi gibi olamayacak olması gibi bir kaygıyla hareket etmemeleri gerekir. Bu tür kaygılar yaşayan, duygularını fark etme, ayrıştırma ve doğru şekilde ifade etme konusunda sorun yaşadığını düşünen ebeveynlerin süreci sağlıklı yönetebilmek için destek almaları önerilir. Çünkü bu sürecin sağlıklı bir şekilde tamamlanması uzun vadedeki ebeveyn-çocuk ilişkisi açısından önemlidir. Özerklik gelişiminin sağlıklı olması; gençlerin madde kullanımı, suça bulaşma ve benzeri olumsuz davranışlardan uzak kalmaları ve ruh sağlığı açısından kritik öneme sahiptir. Bireyselleşmesi engellenen ergenlerin uzun vadede kaygı ve depresyon başta olmak üzere psikolojik sorunlara yatkınlık geliştirdikleri bilinmektedir.

Ayrışma-bireyselleşme sürecine zarar vermemek için anne-babanın dikkat etmesi gerek bazı noktalar vardır:

  • Çocuğunuzun arkadaş çevresinin değer yargılarının farkında olun ve grubu tanıyın.
  • Ergen, ayrışmaya başlayan kimliğini ve gelecekten beklentilerini hayaller üzerinden yapılandırdığı için çocuğunuzun hayallerini dinleyin ve önemseyin.
  • Ergenlik çağındaki çocuğunuzla iletişim kurarken mantık mücadelesine girmek yerine yaşadığı çelişkiyi anlamaya çalışın ve duygularını paylaşması için teşvik edin.
  • Çocuğunuzun başarılı olma isteğini karşılamak için yapamayacağı beceriler değil, yaşına, gelişimsel özelliklerine uygun yapabileceği beceriler üzerinde yoğunlaşmasını sağlayın.
  • Çocuğunuzun amacına ulaşmasında destekçi olun.
  • Siz de bu dönemde yaşadığınız duyguları (kaygı, korku, gurur, kafa karışıklığı, heyecan vb.) fark edin ve bu duyguları uygun bir dil kullanarak çocuğunuzla paylaşın.

 

 

Ergen Terapistleri

Ergenlik Terapisi Sık Sorulan Sorular

Ergen Terapisine ben katılabilecek miyim?

Ergen Terapisi temelde ergen ve ergen psikoloğu arasında yapılır. Ancak ergenlerle çalışırken ebeveynin de çocukları ile daha iyi bir ilişki geliştirmesi konusunda desteklenmesi ya da soruna yönelik uygun bir psikoeğitim alması gerekebilir. Bu gibi durumlarda danışanın da izni doğrultusunda ebeveynler bazı psikoterapi seanslarına davet edilebilir. Ancak, tıpkı diğer psikoterapi süreçlerinde olduğu gibi ergen terapisinde de gizlilik en temel etik ilkelerin başında gelmektedir ve bu görüşmeler ergenin psikoloğuna verdiği bilgilerin ailelere anlatıldığı bir seans gibi düşünülmemelidir.

Ergen Terapisi ne kadar sürer?

Psikoterapide süre bireyin sorunu, sorunun şiddeti, danışanın başa çıkma yöntemi, terapide kullanılan yöntem ve tekniklere göre değişiklik göstermektedir. Terapiye getirilen konuya bağlı olarak bazen birkaç seans yeterli olurken, bazı durumlarda uzun süreli ve düzenli terapi seansları gerekebilir.

Ergen terapisi problemin çözümüne yönelik olarak yapılandırılsa bile doğası gereği ergenin gelişimine odaklı olacaktır. Bu nedenle çözüme yönelik yapılan kısa aralıklı seanslardan sonra ergenin gelişimini desteklemek ve takibini yapmak amacıyla uzun süreli ve uzun aralıklarla yapılandırılacak şekilde bir planlama yapmak iyi olabilir.

Ergenlik çağı ne zaman başlar ve ne zaman sonlanır?

Ergenliğe giriş için kesin bir zaman dilimi olmasa da genel olarak kızlar 10-12 yaş arasında, erkekler ise 12-14 yaş arasında yaşlarında ergenliğe girerler. Yapılan araştırmalar %95 oranında bu yaş aralıkları arasında ergenliğin başladığını gösterse de geri kalan %5’lik dilimde daha erken ve daha geç ergenliğin başladığı da bilinmektedir. Ergenliğin erken ya da geç başlaması problem değildir.

Çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemi olan ergenliğin 22-24 yaşa kadar devam ettiği görülmektedir.

Ergen terapisine ne zaman gerek duyulur?

  • Güncel sorun bir süredir devam ediyor ve ergenin ilişkilerini, okul başarısını ya da işlevselliğini etkiliyorsa,
  • Zamanla azalmak yerine şiddetini artıyorsa vakit kaybetmeden bir uzmandan destek almak faydalı olabilir.

Ergen terapisinde yaş aralığı var mıdır?

Ergenlik döneminin başlangıç ve sonlanış süreci kişiden kişiye değişiklik gösterse de ergen terapisi için uygun yaş aralığı 12-18 yaş aralığı olarak nitelendirilmektedir. Özellikle erken yaşlarda iyi bir terapi yönlendirmesi için çocuğun bilişsel becerileri dikkatle değerlendirilmelidir.

Ergen terapistlerin seanslarda kullandıkları ekoller nelerdir?

Ergen terapisinde, ergenin yaşı, kişisel özellikleri ve ihtiyaçları, terapiye getirilen sorunun niteliği dikkate alınarak bilişsel davranışçı terapi, çözüm odaklı terapi, EMDR terapisi, grup terapisi ya da sanat terapisi gibi terapi yaklaşımlarından yararlanılabilir.

2022-09-10T13:17:06+03:00
Go to Top